CÔNG NGHIỆP VĂN HÓA, QUYỀN TÁC GIẢ VÀ QUYỀN LIÊN QUAN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Trong giai đoạn hiện nay, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo ngày càng được nhận diện là một động lực quan trọng của phát triển bền vững, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, phát triển con người, quảng bá hình ảnh quốc gia và nâng cao vị thế Việt Nam trên phạm vi quốc tế. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, nền tảng phân phối nội dung trực tuyến, mạng xã hội và các mô hình kinh doanh dựa trên tài sản trí tuệ đang tạo ra nhiều cơ hội mới cho các ngành công nghiệp văn hóa, nghệ thuật, giải trí, nội dung số, điện ảnh, âm nhạc, game, quảng cáo, thủ công mỹ nghệ và du lịch văn hóa.

Bên cạnh cơ hội phát triển, công nghiệp văn hóa cũng đang đứng trước nhiều thách thức. Nhận thức của một bộ phận tổ chức, cá nhân về vai trò của quyền tác giả, quyền liên quan còn hạn chế; một số nơi, lĩnh vực vẫn còn tình trạng xâm phạm bản quyền, sử dụng tác phẩm không xin phép, không trả tiền bản quyền, khai thác nội dung trái phép trên môi trường số và hình thức diễn ra đa dạng, phức tạp. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của tác giả, nghệ sĩ, nhà sản xuất, chủ sở hữu quyền mà còn làm suy giảm động lực sáng tạo, cản trở sự phát triển lành mạnh của thị trường nội dung và các ngành công nghiệp văn hóa.

Ở khía cạnh ngược lại, nếu sử dụng các quyền về quyền tác giả, quyền liên quan một cách cứng nhắc và chỉ quan tâm đến lợi ích của các tổ chức, cá nhân hưởng quyền mà không quan tâm đến quyền được sáng tạo các sản phẩm công nghiệp văn hóa của những nghệ sĩ trẻ, quyền hưởng thụ sản phẩm công nghiệp văn hóa của công chúng thì mục tiêu thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa sẽ khó đạt được và các tác phẩm văn hóa, nghệ thuật sẽ không có điều kiện để lan tỏa rộng rãi đến công chúng trong nước và quốc tế.

Một số thông điệp:

Một là, công nghiệp văn hóa là động lực phát triển kinh tế sáng tạo và phát triển bền vững của Việt Nam.

Hai là, bản quyền là nền tảng của sáng tạo; tôn trọng bản quyền là tôn trọng lao động sáng tạo.

Ba là, thương mại hóa tài sản trí tuệ là con đường quan trọng để sản phẩm văn hóa Việt Nam vươn ra thị trường trong nước và quốc tế.

Bốn là, chuyển đổi số mở ra cơ hội lớn cho công nghiệp văn hóa, nhưng phải đi đôi với bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan.

Năm là, xây dựng văn hóa sử dụng nội dung hợp pháp là trách nhiệm chung của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nền tảng số và mỗi người dân.

Sáu là, Chia sẻ, hài hòa lợi ích giữa chủ thể quyền, tổ chức, cá nhân sáng tạo, nhất là các nhà sáng tạo trẻ và quyền hưởng thụ các sản phẩm công nghiệp văn hóa của công chúng, khán giả. Tất cả vì một mục tiêu chung, thúc đẩy phát triển, lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam đến với công chúng trong nước và quốc tế, góp phần phát triển kinh tế sáng tạo quốc gia.